تکامل شناختی و یادگیری|دکتر الهام حبیبی

تکامل شناختی و یادگیری
تکامل شناختی و یادگیری

تکامل یک فرآیند پیچیده است که در طی آن مغز و سیستم عصبی کودک، در اثر پیچیدگی ساختاری و عملکردی تغییراتی را به صورت یک پارچه شامل میشود و کودک ظرفیت ها و مهارت های جدیدی را همراه با افزایش سازگاری بدست میاورد؛ هم چنین باعث میشود که بلوغ رفتاری و بالندگی و عملکرد بهتری را از خود نشان دهد.

تکامل در حیطه های مختلف شناخت و یادگیری، گفتار و زبان، حرکات ظریف، حرکات درشت و اجتماعی هیجانی کودک، اتفاق می افتد.

دوران ابتدای کودکی دوره ای است که از ابتدای تولد تا پایان هشت سالگی را شامل میشود و دقیقا زمانی است که کودک با کسب تجارب مختلف در درون خانواده و محیط زندگی خود، استعداد ها و پتانسیل های درونی خود را شکوفا میکند.

مغز انسان هنگام تولد از نظر عملکرد کامل نبوده و طی یکسال اول زندگی به رشد و نمو خود ادامه میدهد.

مهارت های شناختی شامل مهارت های تجزیه و تحلیل، حل مسئله، حافظه و توانایی های اولیه ریاضی است.

 از جمله توانایی های شناختی که همان تکامل شناختی کودک است میتوان به حواس پرتی های کودک از چهار ماهگی در حین شیرخوردن اشاره کرد، که درواقع نشان دهنده ی این است که کودک با توجه به محیط اطراف خود، محیط را کشف میکند و شروع به درک علت و معلول می کند.

هرچند کودک هنوز درک زیادی ندارد، اما صداها و محرکات محیطی حواس او را از شیر خوردنی که قبلا در آرامش و بدون توجه به محیط اطراف شیر میخورد، پرت میکند.

 هم چنین در سن سه سالگی ، حل پازل های ساده، هماهنگ کردن رنگ ها، اشکال و مفاهیم کم و زیاد، پر و خالی، بالا و پایین و… همه ی اینها نشانه هایی از تکامل شناختی کودک است که از ابتدای تولد باید با کودک کار شود و در سه سالگی خود را نمایان میکند.

 به تدریج مهارت های شناختی کودک افزایش میابد و مهارت حل مسئله در کودک شکل میگیرد.

کودک از زمانی که در دوران شیرخوارگی وقتی احساس گرما میکند، پتو را با دست یا پای خود کنار میزند، درواقع یک حل مسئله را تجربه میکند.

با بزرگتر شدن کودک، او مسائل بزرگتر و پیچیده تری را یاد میگیرد که حل کند و هنگامی که وارد مدرسه میشود شروع به حل مسائل ریاضی میکند.

کودکان با هر بار لمس، نوازش، بوییدن، دیدن، احساس کردن و چشیدن و با تکرار این کارها، توانایی حل مسئله را یاد میگیرند.

کودکان تا شش ماهگی قادر به حل مسئله نیستند و نشانه هایی از حل مسئله را از خود بروز نمیدهند، اما از شش یا هفت ماهگی به بعد میتوانند این کار را انجام دهند؛

به عنوان مثال اگر چیزی را زیر پتو قائم کنید، کودک با هدف پیدا کردن آن دنبال آن وسیله میگردند و این نشان دهنده ی شکل گیری حل مسئله در کودک است.

یکی دیگر از علائم اصلی تکامل شناختی در کودکان غریبی کردن است، اگرچه در جامعه ما غریبی کردن کودک را به عنوان یک برچسب مطرح میکنند، که چرا کودک غریبی میکند؟ اما این یک نشانه ی رشد هوشیاری کودک است، هرچند که بعضی از کودکان دیر آشنا و بعضی دیگر زود آشنا هستند.

درمورد غریبی کردن علاوه بر خصلت ذاتی کودکان، تعداد افرادی که در اطراف کودک وجود دارند در سنین ابتدای شیر خوارگی در عکس العمل غریبی کردن کودک بسیار اثرگذار است؛

 زیرا کودکانی که تنها با والدین خود در طی روز همراهی میکنند، قطعا تعداد افراد غریبه کمتری را میبینند و دیر آشنا تر هستند.

 هنگامی که کودک غریبی میکند، برای او فرقی نمیکند که این غریبه واقعا غریبه است یا اینکه یک فامیل است.

به عنوان مثال اگر کودک، مادر بزرگ، خاله، عمو یا دایی را مدتی نبیند، به آنها هم غریبی میکند و این غریبی کردن را اطرافیان به عنوان یک برچسب با والدین کودک مطرح میکنند و حتی برچسب خجالتی بودن هم به کودک میزنند و اصرار دارند که بلافاصله کودک را از بغل مادر جدا کنند، او را بغل کنند، ببوسند و نوازش کنند و با او بازی کنند، درصورتی که این رفتار باعث آسیب به کودک میشود.

  • تصور کنید وارد یک مهمانی می شوید و کودک دلبندتان در بغل شما است و به محض سلام و احوالپرسی جمعی از اقوام مهربان دوست دارند بلافاصله او را از بغل شما بگیرند و در بغل خودشان فشارش بدهند و بوسش کنند.
  • اما کوچولوی شما غریبی می کند، به شما می چسبد و گریه می کند، بعد اقوام به شما میگویند: “مگه من غریبه ام؟” ، “من که خاله، عمه، عمو یا دایی هستم”

         “کلا این بچه خجالتیه”.

  • محققین معتقدند: شناخت والدین و غریبی کردن با دیگران؛ نشانه رشد، هوشیاری و تکامل شناختی کودک می باشد.
  • حل مسئله برای کودک کار راحتی نیست و نیاز به تمرین و تکرار دارد.
تکامل شناختی کودک
تکامل شناختی کودک

تکامل شناختی و یادگیری عبارت است از مهارت‌هاي کودک در حل مشکلات يا مسائل مورد مواجهه، مثلاً پيدا کردن راهي توسط کودک براي رساندن دست خود به چيزي که مي‌خواهد.

برای مشاهده محتوای ویدیویی مرتبط با این پست در اینستگرام کلیک کنید.

برای مشاهده محتوای ویدیویی مرتبط با این پست در آپارات کلیک کنید.

مطالب مرتبط:

نقش پدر در ارتقاء تکامل کودک|دکتر الهام حبیبی

تلفن تماس جهت مشاوره و ارتباط با دکتر الهام حبیبی: 22124235-021 و 09902155649