خود تنظیمی کودک چیست؟+عکس|دکتر الهام حبیبی

خود تنظیمی کودک چیست؟
خود تنظیمی کودک چیست؟

کودکان برای برخورد و درک محدودیت ها در زندگی نیاز به خود تنظیمی دارند. خودتنظیمی توانایی و مهارتی است برای سازش و کنار آمدن با احساسات قوی و خودداری از کاری که می خواهیم آن را انجام دهیم. خودتنظیمی  یک واکنش هیجانی است. فرآیند خودتنظیمی از هنگام تولد آغاز می شود و در تمام طول عمر ادامه دارد. کودکان به تدریج خودتنظیمی را از والدین، سایر افراد مورد علاقه و حتی همسالان فرا می گیرند.

در بدو تولد کودک وقتی از گرسنگی یا چیز دیگری احساس ناراحتی می کند به والدین وابسته است. همینطور که او کنترل دستان خود را بدست می آورد و می تواند آنها را به دهانش برساند، یاد می گیرد که می تواند با مکیدن انگشتان، ناراحتی خود را به تاخیر بیندازد. این کار آغاز کنترل احساسات خود و به عبارت دیگر خویشتن داری است.

اینکار نشان می دهد که کودک جهت برآورده شدن نیازهایش، به والدین یا محیط اطرافش اطمینان می کند. توانایی صبر کردن برای تامین نیازها، عامل مهمی در پیوند بین والدین و کودک و نیز عاملی حیاتی و ضروری در بوجود آمدن برنامه های منظم و روزانه است.

خود تنظیمی یک فرآیند پیچیده است که شامل هماهنگی سیستم های مختلف بدن و ذهن است که از جمله باعث تنظیم احساسات میشود.

خود تنظیمی توانایی کنترل رفتار فرد از جمله احساسات، افکار، اعمال و توجه است؛ درواقع توانایی کنترل انگیزه ها است.

بگذارید با چند مثال ساده از خود تنظیمی این مطلب را بیشتر توضیح دهم:

 هنگامی که توپ کودکی را برادر او برمیدارد، این کودک با هیجانات و احساسات خود کنار میاید و آنها را تنظیم میکند تا برخورد نامناسبی با برادر خود نداشته باشد.

یا اینکه فرض کنید شما یک تلویزیون بسیار گران قیمت را دوست دارید اما تا وقتی که اجاره خانه تان را پرداخت نکرده اید، آن را نمیخرید، پس این یعنی اینکه خودتان را تنظیم میکنید و خواسته هایتان را با آنچه که واقعیت است، با فکر، احساس، اعمال، همه را باهم تنظیم میکنید.

این خودتنظیمی از بدو تولد شروع میشود و نیاز به یادگیری دارد؛ خود تنظیمی یک فرایند فعال است که نوزاد در ابتدا آن را برای تنظیم خود، با جهان هستی دارد اما به تدریج باید پایه های آن توسط والدین پرورش داده شود.

اگرچه شروع خودتنظیمی از بدو تولد است اما در سنین چهار تا پنج سالگی به بعد یادگیری آن بسیار دشوار است، اما شدنی است.

پس آنچه مهم است، این است که والدین خودتنظیمی را بشناسند و در اولین فرصتی که با آن آشنا میشوند در جهت تقویت خودتنظیمی کودک خود گام بردارند.

در خود تنظیمی هنگامی که فرد با یک موقعیت مواجه میشود، پرسش هایی مانند: چه تصمیمی بگیرم؟ چه فکری کنم؟ چه احساس کنم؟ چه بگویم و چه کاری انجام دهم؟ در ذهن او ایجاد میشود و اینها به مفهوم خود تنظیمی است یعنی اینکه واکنش ها را تبدیل به فکر و تصمیم کرد و به جای واکنش نشان دادن، یک عکس العمل درست، به اندازه و به موقع فرد از خود نشان دهد.

به عنوان مثال:

 کودکی که خود تنظیم است در سنین مدرسه علارغم میل باطنی خود، این توانایی را دارد که سرکلاس بنشیند و درس معلم را گوش کند.

بنابراین بسیاری از مواقع که معلم های عزیز شک به پیش فعالی کودک میکنند، شاید اصلا پیش فعالی نیست و فقط اینکه آن کودک خود تنظیمی خود را در سنین کودکی یاد نگرفته است و تقویت نشده است، بنابراین نمیتواند در کلاس بنشیند و گوش کند.

بگذارید یک مثال دیگر برایتان بزنم:

رعایت سکوت در سینما ضروری است و شما توقع دارید که یک کودک شش، هفت ساله در سینما وقتی حضور دارد، در کنار والدین خود آرام بنشیند و آهسته حرف بزند.

 اما کودکی که در سینما نمیتواند سکوت را رعایت کند شاید یک علتش این باشد که خود تنظیمی را یاد نگرفته است.

یک راه موثر در شکل گیری خود تنظیمی کودکان الگو پذیری آموخته شده است.

بنابراین والدینی که هوش هیجانی بالاتری دارند و میتوانند هیجانات خود را مدیریت کنند و درست تصمیم بگیرند نه بر اساس هیجانات بلکه تلفیق فکر و هیجانات را انجام دهند و یک تصمیم درست در لحظات مختلف بگیرند، برای فرزندان خود بهترین الگو هستند.

مثالی دیگر:

 هنگامی که والدین از چیزی ناراحت میشوند اما عصبانیت خود را به عنوان یک الگو در حضور کودک در هر سنی مدیریت میکنند، این خود از پایه های خود تنظیمی در کودک است، خود تنظیمی را همه ی والدین باید از بدو تولد شروع کنند و به دنبال آن راه های تقویت آن را همواره در نظر داشته باشید که یکی از این راه ها بالا بردن هوش هیجانی در کودک است.

مهارت تاب آوری در کودکان
مهارت تاب آوری در کودکان